Мегажобалар

Теңіз мұнай кен орны 1979 жылы ашылған және ол Қазақстандағы мұнай‑газ саласының жауһары әрі әлемдегі ең ірі мұнай кен орны.

«Теңізшевройл» ЖШС жобасы бойынша келісім Қазақстан Республикасы мен Chevron Corporation компаниясы арасында 1993 жылы қабылданды. Теңіз кен орны мен ірі Королев кен орнын қамтитын Көмірсутекті барлауға және өндіруге арналған лицензия ТШО‑ға 1993 жылы 40 жылға берілді.

2025 жылы өндірілген мұнай (барлығы) 39 011 мың тонна (тәулігіне 853 мың баррель)1 тонна = 7,98 баррель.

ҚМГ үлесіне өндірілген мұнай (20 %) 7 802 мың тонна (тәулігіне 171 мың баррель)

2P мұнай қорының есептілігі 40 жылдан астам

Өндірілген ілеспе газ көлемі (барлығы). Бұған Компанияның жеке қажетіне арналған газ мөлшері және газды кері айдау кіреді 22,6 млрд м³

Оператор ТШО

ТШО қоры бойынша бірегей алып Теңіз кен орны мен ірі Королев кен орнын қамтитын лицензиялық учаскенің аумағында көмірсутектерді өндірумен айналысады. Қазіргі уақытта мұнай өндіру және дайындау сенімділік көрсеткіштері жоғары заманауи өндірістік нысандарда жүзеге асырылады, атап айтқанда: кешенді технологиялық желілер, екінші буын зауыты, шикі газды айдау кешені, үшінші буын зауыты (ҮБЗ) және шикі газды айдау жүйелерінің үшінші буыны.

Бұл жобалар ынтымақтастықтың халықаралық деңгейін және Қазақстандағы мұнай‑газ саласына заманауи технологияларды енгізуді мүмкіндіктерін көрсетеді.

Өндіру көлемінің өсуі Болашақ кеңейту жобасы (БКЖ) нысандарын ертерек іске қосумен байланысты.

Қашаған алып кен орны соңғы төрт онжылдықта ашылған ең ірі кен орны әрі әлемдегі ең күрделі салалық жобалардың бірі. Қашаған кен орны Атырау қаласынан 75 шақырым жерде Қайраң аймағында орналасқан. Кен орнының коллекторы 4 км астам тереңдікте жатыр және ол жоғары қысым (700 баррельден астам) мен күкіртсутегінің (H2S) жоғары концентрациясымен сипатталады. Бұл факторлар озық технологиялар мен инновациялық шешімдерді қолдануды талап етеді.

Жоба 1997 жылы 18 қарашада қол қойылған Солтүстік Каспий бойынша өнімді бөлу туралы келісім (СКӨБК) аясында жүзеге асырылуда. Жобаны NCOC операциялық компаниясы басқарады. Қашаған – Қайраң, Ақтоты сияқты Солтүстік Каспий жобасының бір бөлігі, Қазақстандағы теңіз мұнай‑газ кен орындарын игеру бойынша алғашқы алып жоба.

2025 жылы өндірілген мұнай мен конденсат көлемі (барлығы) 17 919 мың тонна (тәулігіне 396 мың баррель)1 тонна = 7,9272 баррель.

ҚМГ үлесіне өндірілген мұнай (16,88 %) 3 025 мың тонна (тәулігіне 66 мың баррель)

Мұнай мен конденсат бойынша 2P қорының еселігі 76 жылдан артық

Газ өндіру (барлығы) 11,7 млрд м³

Оператор NCOC

Қашаған кен орнында барлығы 40 ұңғыма бұрғыланды, оның 6‑ы тоғытылған, ал 33‑і өндіруші ұңғыма, ал 1‑еуі мониторингтік ұңғыма. Күкіртті газды жоғары қысыммен айдау мұнай өндіру көлемін ұлғайтуға мүмкіндік береді. Бұл өндірістің тұрақты деңгейін қамтамасыз етіп, алдағы кезеңдегі өсім әлеуетін кеңейтеді.

ҚМГ жобаға қатысу үлесінің 16,88 % иеленетін «ҚМГ Қашаған Б.В.» компаниясы арқылы осы ерекше кен орындағы халықаралық тәжірибе мен технологияларды біріктіре алды.

2025 жылы өндірістің жоспарлы тоқтатулары болған жоқ. Бұл жабдықтардың тұрақты әрі үздіксіз жұмысын қамтамасыз етіп, алдыңғы жылдағы төмендеу қарқынын қалпына келтіруге және өндіру мен ілеспе өнім көлемін арттыруға мүмкіндік берді. Ал 2024 жылдың III тоқсанында жоспарлы технологиялық шектеулерге байланысты өнім қабылдайтын газ сепараторы ауыстырылып, жұмыс шамамен 20 күнге уақытша тоқтатылған болатын. Соның нәтижесінде өндіру көрсеткіштері төмендеген болатын.

СКӨБК талаптарына сәйкес Қашаған кен орнында өндірілетін бүкіл мұнай, соның ішінде ҚМГ үлесіне тиесілі мұнай да экспортқа жөнелтіледі. Өндірілетін мұнай негізінен КҚК мұнай құбыры арқылы Новороссийск портынан Еуропаға, Шығыс Азияға және Үндістанға экспортқа жөнелтіледі.

Арбитраж дауы

Солтүстік Каспий бойынша өнімді бөлу туралы келісімге (СКӨБК) сәйкес Қазақстан Республикасы және мердігер компаниялар арасында (ҚМГ еншілес кәсіпорны ҚМГ Қашаган Б.В.) кейбір келіспеушіліктер бар. Бұл дау арбитраждық сот қарауына берілген.

Экологиялық тексеру

2022 жылы Атырау облысы бойынша Экология департаменті (ЭД) Операторға қатысты 1,02 млн тонна күкіртті нормативтен тыс сақтағаны жөнінде ұйғарым шығарды. 2025 жылғы 1 тамызда апелляциялық сот бұл ұйғарымды заңсыз деп танығанына және 2025 жылғы 10 желтоқсанда кассациялық сот бұл шешімді күшінде қалдырғанына қарамастан, бұл мәселе бойынша құқықтық дау жалғасып келеді.

2022 жылғы тексеру материалдарының негізінде 2025 жылғы тамызда операторға жалпы сомасы 2 358 млрд теңгеге (шамамен 4,366 млрд АҚШ доллар) әкімшілік айыппұл салынды. Құқық аясындағы белгісіздікке және ЭД‑ның 2025 жылғы 10 қазандағы жаңа ұйғарым шығаруына байланысты, айыппұлдар туралы істерді қарау қазіргі уақытта ілеспе сот процестері аяқталғанға дейін тоқтатылды.

2025 жылғы 23 желтоқсанда Астана қаласының бірінші инстациядағы соты 2025 жылғы жаңа ұйғарымжы заңды деп таныды. Оператор бұл шешімге 2026 жылғы 8 наурыздың соңына дейін апелляциялық тәртіппен шағымдануға ниетті. 2025 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша Компания қаржылық шығындардың ықтималдығын белгісіз деп бағалады және шоғырландырылған қаржылық есептіліктегі тиісті резервтерді мойындамады.

Қашаған жобасын кеңейту

Іске асырылып жатқан жобалар

Қуаты жылына 1 млрд м³ «QazaqGaz» ҰК АҚ газ өңдеу зауытының (ГӨЗ) құрылысы жүргізілуде. Орындалған жұмыс қарқыны ‑ 54,8 %. NCOC тарапынан құбырды төсеу бойынша барлық құрылыс жұмысы аяқталып, ұзақ мерзімді консервацияда тұр. ГӨЗ құрылысын «QazaqGaz» ҰК АҚ 2026 жылдың соңына дейін аяқтайды деп жоспарланған.

Сонымен қатар сұйытылған көмірсутекті газды (СКГ) коммерцияландыру жобасы аясында айтарлықтай прогреске қол жеткізілді. 2024 жылдың тамыз айында «QazaqGaz» ҰК АҚ‑мен СКГ‑ны сатып алу‑сату туралы шартқа қол қойылды. 2025 жылдың соңындағы жағдай бойынша NCOC тарапынан жүргізілген жұмыс ілгерлеп, 70 % құрады. Бұл жобаның NCOC көлемі бойынша толық аяқталуы 2026 жылдың 3‑тоқсанына жоспарланған. QazaqGaz бірінші кезеңді аяқталу мерзімі 2026 жылдың шілде айының басына ауысқаны туралы ресми түрде хабарлады.

Зерттеліп жатқан жобалар

Компания өндірісті кеңейту мүмкіндіктерін белсенді зерттеп жатыр. «2А кезеңі» жобасы аясында алдын ала базалық жобалау туралы келісімге қол қойылды. Инвестициялық шешім қабылдау алдын ала 2026 жылдың соңына ауыстырылды. Осы жоба аясында жаңа ГӨЗ іске қосу 2029‑2030 жылдарға жоспарланып отыр.

Қарашығанақ мұнай‑газ конденсатты кен орны ‑ Батыс Қазақстан облысында орналасқан және 280 км2 астам аумақты алып жатқан әлемдегі ең ірі мұнай‑газ конденсатты кен орындарының бірі. Кен орны 1979 жылы ашылған, кен орнын тәжірибелік‑өнеркәсіптік игеру 1984 жылы басталды.

Сұйық көмірсутек өндіру көлемі (тұрақтыСұйық көмірсутектерді тұрақты эквивалентте бағалау үшін мұнай мен конденсаттың жалпы көлеміне есептелетін 0,9 аудару коэффициенті қолданылады.) (барлығы) 10 914 мың тонна (тәулігіне 235 мың баррель)1 тонна = 7,86 баррель.

ҚМГ үлесіне (10 %) тиесілі сұйық көмірсутек өндіру көлемі (тұрақты) 1 091 мың тонна (тәулігіне 24 мың баррель)

Даму перспективасы Көмірсутек өндірудің жоғары деңгейін сақтап тұру мақсатында инвестициялық жобаларды іске асыру

Мұнай мен конденсат бойынша 2P қорының еселігі 18 жылдан артық

Газ өндіру (барлығы) 25,2 млрд м³

Оператор Royal Dutch Shell және Eni S.p.A. компаниялары – Қарашығанақ кен орнының бірлескен операторлары

Өнімді бөлу туралы түпкілікті келісім және жоба операторлары

Қарашығанақ жобасы 1997 жылы 18 қарашада қабылданған Қарашығанақ мұнай‑газ конденсатты кен орнының мердігерлік учаскесінің өнімін бөлу туралы түпкілікті келісім аясында іске асырылуда. Консорциумның құрамына бүгінде Eni (Agip), Shell, Chevron, «Лукойл» және «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ кіреді. Agip Karachaganak B.V. және Shell Kazakhstan (Karachaganak) B.V. компаниялары Karachaganak Petroleum Operating B.V. (KPO) компаниясы арқылы жобаның бірлескен операторлары болып саналады.

Технологиялық инфрақұрылым

Кен орнында көмірсутекті өндіру, дайындау және тасымалдау процестерін толық қамтамасыз ететін үш негізгі технологиялық нысан орналасқан

1. Қарашығанақ өңдеу кешені (ҚӨК)
   • ұңғымалардан келетін сұйық көмірсутектерді, сондай‑ақ ГКДҚ 2 мен ГКДҚ 3‑тен тасымалданатын бастапқы шикізатты дайындауды жүзеге асырады.
   • ішінара газды экспортқа жөнелтуге, қабатқа айдауға, сондай‑ақ жеке өндірістік қажеттіктер үшін дайындайды.
2. Газды кешенді дайындау қондырғысы — 2 (ГКДҚ‑2):
   • шикі газды жоғары қысыммен бөлуді және қайта айдауды жүзеге асырады;
   • сұйық көмірсутектерді кейіннен тұрақтандыру және экспортқа дайындау үшін ҚӨК‑ке жібереді.
3. Газды кешенді дайындау қондырғысы — 3 (ГКДҚ‑3):
   • сұйық көмірсутектер мен газды экспортқа тасымалдау алдында олардың бөлінуін және ішінара тұрақтануын қамтамасыз етеді.

Газ өндіру көлемі артқан сайын газды кері айдау көлемінің пропорционалды өсуі байқалады, бұл қабат қысымын ұстап тұру технологияларын қолданумен байланысты.

Арбитраж дауы

Қазақстан Республикасының және мердігер компаниялардың 1997 жылғы 18 қарашадағы Қарашығанақ мұнай‑газ конденсатты кен орнының мердігерлік учаскесінің өнімін бөлу туралы түпкілікті келісімге сәйкес арбитраж арқылы реттеуге жататын ӨБТК‑ның белгілі бір ережелерін қолдануға қатысты бірнеше келіспеушілігі бар. Мердігер компаниялардың пайымдауынша, олар ӨБТК, Қазақстан Республикасының заңнамасына және қолданыстағы стандарттар мен озық тәжірибеге сәйкес әрекет етеді.

Оператордың 2023 жылғы 13 сәуірдегі хабарламасына сәйкес, «ҚМГ Қарашығанақ» ЖШС бірлескен қызмет туралы келісім аясында мүдделер қақтығысының болуына байланысты келіссөздер процесінен толық шығарылды.

2026 жылғы қаңтар айының соңында Лондон халықаралық төрелік соты өтелетін шығындарды қайта қарауға қатысты Қарашығанақ консорциумы акционерлерімен болған дауда Қазақстан Республикасының пайдасына шешім шығарды. БАҚ мәліметтеріне сәйкес, мемлекет пайдасына төленуі мүмкін өтемақы сомасы 2‑4 млрд АҚШ долларын құрауы ықтимал. Қазіргі уақытта «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ аталған шешімнің егжей‑тегжейін нақтылау және халықаралық әріптестермен байланысты мәселелерді пысықтау жұмыстарын жүргізуде.

Табиғи және ілеспе газды өндіру

Табиғи және ілеспе газды өндіру көлемі 2025 жылы 20 % өсіп, 11 450 млн м³ дейін ұлғайды. Бұл ретте 2 429 млн м³ (21 %) операциялық активтердің үлесіне, 9 021 млн м³ (79 %) мегажобалардың үлесіне тиесілі.

Газ өндіру көрсеткіштері өндірілген газдың жалпы нақты көлемін қамтиды, оның ішінде қабатқа кері айдалатын газ және өндірістің меншікті қажеттіліктеріне пайдаланылатын газ бар.

Қабатқа кері айдау мұнай өндірудің жоғары деңгейін қамтамасыз ету үшін қабат қысымын тұрақты ұстап тұру мақсатында жүзеге асырылады.

2025 жылы тауарлық газ өндіру көлемі 5 515,8 млн м³ құрады, оның ішінде 2 331,8 млн м³ операциялық активтерге тиесілі, ал 3 184 млн м³ мегажобалар есебінен өндірілді. 2024 жылмен салыстырғанда ҚМГ‑ның тауарлық газ өндіру көлемі жиынтық түрде 260,8 млн м³ немесе 5,0 %‑ға артты.

Газ сегменті: 2025 жылдың негізгі қорытындылары мен жобалары

Қазақ газ өңдеу зауыты

Негізгі факторлар

Қазақ газ өңдеу зауыты (ҚазГӨЗ) – Қазақстанның алғашқы газ өңдеу зауыты және Маңғыстау облысындағы жалғыз зауыт. Жобалық қуаты: жылына 1,5 млрд м³ шикі газ, жылына 90 мың тонна газ конденсатын, жылына 510 мың тонна жеңіл көмірсутектердің кең фракциясын өңдеуге қауқарлы.

Зауыт ҚМГ‑ның операциялық активтерінің және басқа жер қойнауын пайдаланушылардың шикізатын өңдеп, өңір үшін тауарлық газ, сұйытылған мұнай газы және тұрмыстық отын өндірісін қамтамасыз етіп отыр.

2025 жылғы нәтижелер

856,4 млн м³ шикі газ, 3 мың тонна газ конденсаты және 37,1 мың тонна жеңіл көмірсутектердің кең фракциясы өңделді. 2025 жылы тауарлық мұнай газын өндіру көлемі 204,0 мың тонна деңгейінде болды. 2025 жылы сұйытылған мұнай газын сату көлемі 202,9 мың тоннаны құрады (2024 жылы — 200,0 мың тонна).

Өңірдегі рөлі

Кәсіпорын Маңғыстау облысының аумақтық‑өндірістік кешеніндегі негізгі нысандардың бірі және халық пен өндірістік объектілерді маңызды өніммен тұрақты қамтамасыз етеді.

Жаңаөзен қаласында жаңа газ өңдеу зауытын салу жобасы

Жобаның мақсаттары:

Жер қойнауын пайдаланушылардан алынатын шикізатты үздіксіз өңдеуді қамтамасыз ету, сондай‑ақ ішкі нарықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін газды тұрақты әрі сенімді жеткізуді ұйымдастыру.

Негізгі параметрлері:

Жобаны іске асыру 2023–2027 жылдар кезеңіне жоспарланған. Жаңа зауыттың жобалық қуаты жылына 900 млн м³ дейін шикі газды өңдеуге есептелген, қосымша 20 % резервтік қуат қарастырылған. Зауыттың негізгі өнімдері ретінде мыналар өндіріледі деп күтілуде:

• тауарлық газ — 743 млн м³;
• СМГ — 217 мың тонна;
• пентан және гексан фракциялары — 122 мың тонна;
• тауарлық күкірт— 85 тонна.

Ағымдағы жағдайы

Алғашқы іске қосу кешені (ӨК‑1)КҚ‑1 бойынша құрылыс — монтаждау жұмыстары (бұдан әрі‑ҚМЖ) нысандарының тізімі: 110 кВ қос тізбекті әуе желісі, МӨЗ кірме автожолы (Оңтүстік), бас төмендету қосалқы станциясы (ЖПП), «Өзен» 220/110/10 кВ қосалқы станциясының ұяшықтарын қайта жаңарту, бақылау‑өткізу пункті (Оңтүстік), тұрақ (Оңтүстік), периметрлік қоршау. бойынша:

• 2025 жылғы 17 ақпанда мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынды;
• жалпы құрылыс жұмыстары (жабдықтарды монтаждау жұмыстарын қоспағанда) толық көлемде аяқталды;
• блок‑модульдік ғимаратты, жиынтық тарату құрылғысын (КРУ‑10 кВ) қоса алғанда, ПК‑1 (110 кВ ашық тарату құрылғысы (ОРУ‑110 кВ); қуаты 25 МВА күштік трансформаторлар (2 дана); 10 және 110 кВ асқын кернеуден қорғау құрылғылары; бейтарапты жерге тұйықтау құрылғысы; 110 кВ ажыратқыштар мен айырғыштар; 10 кВ ток және кернеу трансформаторлары).

Екінші іске қосу кешені (ӨК‑2) бойынша:

• 2025 жылғы 14 шілдеде «дайындық жұмыстары, қосалқы ғимараттар мен құрылыстар салу» бөлімі бойынша мемлекеттік сараптаманың оң қорытындысы алынды;
• Жалпы зауыттық және әкімшілік‑шаруашылық нысандары бойынша аумақты жобалық белгілерге дейін көтеру және жалпы құрылыс жұмыстарын жүргізу үшін макрожоспарлау жұмыстары орындалуда;
• Еуропа мен Қытайдағы жеткізушілерге ұзақ өндірістік циклді жабдықтарға тапсырыстар орналастырылды, оның ішінде 259 позицияның 177‑сі рәсімделді.

Кен орынды дамыту Биыл ММГ, ҚБМ және ҚОА нысандарында газ поршенді электр станцияларын пайдалануға беру жоспарланып отыр, олардың бекітілнен қуаты: тиісінше, 35 МВт, 5 МВт және 12 МВт.

Газды коммерцияландыру Оңтүстік Шығыс Новобогат кен орнында ГКДҚ салу мұнай өндіруді жылына 107 мың тоннаға дейін ұлғайтуға, сондай‑ақ жылына 80 млн м³ көлемінде газды коммерцияландыруды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. ҚМГ‑ның келесі нысаналы бағыты – газ өндіруді ұлғайту жөніндегі жобаларды іске асыру. 2026 жылы 200 млн м³ газ өндіре отырып, Орталық Өріктау кен орнын пайдалануға беріп, техникалық іске қосылуын қамтамасыз ету. Сонымен қатар жылына 700 млн м³ көлемінде газ өндіру көлемін қамтамасыз ете отырып, Рожков кен орнының 2‑кезеңін жүзеге асыру.